Сям'я.

Шлюб рэгіструецца ў Urzędzie Stanu Cywilnego (USC). Для замежніка стандартны пакет:

— заява аб намеры ўзяць шлюб (звычайна на бланку USC);

— пашпарт з дзеючай візай альбо Karta pobytu;

— акт аб нараджэнні (для беларуса — выдадзены ў Беларусі, з апастылем, перакладзены прысяжным перакладчыкам на польскую);

— zaświadczenie o stanie cywilnym — даведка аб сямейным становішчы (што не знаходзіцца ў дзеючым шлюбе), выдадзена кампетэнтным органам краіны паходжання, з апастылем і перакладам;

— пацвярджэнне аплаты opłaty skarbowej (каля 84 zł за акт аб шлюбе).

Цырымонія. Не раней за 1 месяц з моманту падачы заявы (для opublicznienia zamiaru). Магчымая з перакладчыкам — за свой кошт, калі хаця б адзін з сужэнцаў не валодае польскай.

Падрабязна — gov.pl · rejestracja małżeństwa.

Шлюб, заключаны ў Беларусі паміж беларусам і польскім грамадзянінам (альбо паміж двума беларусамі, калі хаця б адзін з іх плануе польскія працэдуры на падставе шлюбу), прызнаецца ў Польшчы праз transkrypcję беларускага акта аб шлюбе ў polski rejestr stanu cywilnego.

Дакументы:

— арыгінал альбо адпіс акта аб шлюбе з BY-USC з апастылем;

— прысяжны пераклад на польскую;

— wniosek аб transkrypcji;

— opłata skarbowa (каля 50 zł).

Падача: у любым USC Польшчы (для асоб у Польшчы) альбо праз консула РП (для асоб за мяжой).

Падрабязна пра transkrypcję — у тэме Дакументы.

Польшча не прадугледжвае аналага французскага PACS альбо нямецкага Lebenspartnerschaft. Грамадзянскае партнёрства (związek partnerski) ў польскім праве не існуе як самастойны інстытут.

Што гэта азначае. Для мэт міграцыйнага заканадаўства (права на pobyt czasowy на падставе członka rodziny, łączenie rodzin) улічваецца толькі афіцыйны шлюб, прызнаны польскім правам.

Канкубінат (faktyczne wspólne pożycie) не дае прамых правоў на pobyt, але ў асобных выпадках можа ўлічвацца як акалічнасць пры ацэнцы «innych okoliczności» pobytu czasowego.

Польшча ўжывае jus sanguinis — грамадзянства дзіцяці вызначаецца грамадзянствам бацькоў, не месцам нараджэння. Дзіця набывае польскае грамадзянства па нараджэнні, калі хаця б адзін з бацькоў — грамадзянін РП. Рэгулюецца art. 14 ustawy o obywatelstwie polskim.

Нараджэнне ў Польшчы ў замежных бацькоў не дае аўтаматычна польскага грамадзянства. Выключэнне — калі бацькі невядомыя альбо не могуць перадаць грамадзянства (для прадухілення апатрыдыі); тады дзіця набывае польскае грамадзянства па art. 14 ust. 2.

Рэгістрацыя нараджэння. У USC па месцы нараджэння дзіцяці на працягу 21 дня (для нараджэння ў Польшчы). Для нараджэння ў беларускіх бацькоў — дзіця атрымлівае беларускае грамадзянства па беларускім праве.

Łączenie rodzin — pobyt czasowy для членаў сям'і замежніка, які пражывае ў Польшчы. Рэгулюецца rozdziałem 8 działu V ustawy o cudzoziemcach (art. 158 i nast.). Рэалізацыя Dyrektywy 2003/86/WE.

Хто можа запрасіць:

— грамадзянін РП — запрашае жонку/мужа і непаўналетніх дзяцей (art. 158);

— замежнік з pobytem stałym, rezydentem długoterminowym UE альбо са status uchodźcy / ochrona uzupełniająca;

— замежнік з pobytem czasowym, які пражыў у Польшчы не менш за 2 гады на падставе zezwoleń на знаходжанне звыш 1 года.

Хто можа быць запрошаны: жонка/муж, непаўналетнія дзеці (свае і жонкі/мужа), у асобных выпадках — утрыманцы.

Умовы (для агульнай катэгорыі, не для членаў сям'і бежанцаў):

— пацвярджэнне стабільнай і рэгулярнай крыніцы даходу таго, хто запрашае;

— пацвярджэнне жылля (мінімум 5 м² на члена сям'і);

— медыцынскае страхаванне ўсіх запрошаных;

— бесперапыннае легальнае пражыванне таго, хто запрашае, у Польшчы не менш за 2 гады (для катэгорыі cudzoziemiec).

Падача. Wniosek падае той, хто запрашае — асабіста ў urzędzie wojewódzkim альбо праз MOS.

Для членаў сям'і бежанцаў і ўладальнікаў ochrony uzupełniającej прымяняецца спрошчаная працэдура без звычайных умоў аб даходзе і жыллі, пры ўмове падачы заявы на працягу 1 года пасля атрымання статусу (art. 159 ust. 4 ustawy).

Узор працэдуры — WSC Wielkopolskie · małżonek ma zezwolenie na pobyt.

Развод у Польшчы — судовая працэдура ў Sądzie Okręgowym, wydziale cywilnym. Згодна з Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym, развод магчымы пры «zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia małżeńskiego». Працягласць — ад 4–6 месяцаў (па згодзе) да некалькіх гадоў (са спрэчкамі).

Юрысдыкцыя. Па месцы апошняга агульнага пражывання сужэнцаў альбо па месцы жыхарства адказчыка. Калі адзін з сужэнцаў — замежнік, сітуацыя рэгулюецца Konwencją haską 1996 г. і дырэктывамі ЕС аб міжнародным прыватным праве.

Наступствы для міграцыйнага статусу. Калі замежнік пражываў у Польшчы на падставе pobyt czasowy «członek rodziny obywatela polskiego» альбо «łączenie rodzin», развод звычайна спыняе падставу. Wojewoda ацэньвае магчымасць пераводу на іншую падставу (працяглае пражыванне, дзеці, праца, адукацыя).

Абарона пры разводзе для ахвяр гвалту: ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej прадугледжвае Niebieską Kartę і судовыя ахоўныя меры; для замежніцы, чый развод звязаны з дамашнім гвалтам, магчыма захаванне pobytu без звычайнага пераводу на новую падставу.

Obowiązek szkolny ў Польшчы — для ўсіх дзяцей ва ўзросце 7–18 гадоў, якія пражываюць на тэрыторыі РП, незалежна ад грамадзянства і легальнасці знаходжання бацькоў. Рэгулюецца ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.

Структура:

— szkoła podstawowa (1–8 клас) — 7–15 гадоў;

— szkoła ponadpodstawowa — liceum (4 гады), technikum (5 гадоў), szkoła branżowa (3 + 2 гады) — 15–18 гадоў;

— дадаткова obowiązek nauki да 18 гадоў — нават пасля szkoły podstawowej неабходна працягваць навучанне.

Запіс дзіцяці-замежніка. Асабіста ў школе па месцы жыхарства. Дакументы: дакумент, які сведчыць асобу дзіцяці (пашпарт), дакумент, які пацвярджае ўзровень папярэдняга навучання (пасведчанне, заверанае прысяжным перакладам). Пасведчанні аб ацэнках за папярэднія гады — пажадана.

Падрабязна — gov.pl · Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Oddział przygotowawczy — спецыяльны клас для замежных дзяцей, якія не валодаюць польскай у ступені, дастатковай для навучання ў агульнаадукацыйным класе. Рэгулюецца rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej.

Хто можа быць накіраваны. Вучань ва ўзросце obowiązku szkolnego альбо obowiązku nauki, які не ведае польскай альбо недастаткова валодае ёй. Кваліфікацыя — камісіяй школы (дырэктар, два настаўнікі, педагог або псіхолаг).

Памер класа. Да 25 вучняў. Тэрмін — звычайна адзін навучальны год (з магчымасцю падаўжэння).

Dodatkowa nauka języka polskiego. Альтэрнатыва oddziału przygotowawczemu — дадатковыя заняткі польскай для вучня, які навучаецца ў агульнаадукацыйным класе. Да 4 гадзін на тыдзень, бясплатна, у самой школе.

Хто нясе выдаткі. Дзяржава — гміны атрымліваюць subwencję oświatową ў павялічаным памеры на дзяцей-замежнікаў.

Świadczenie wychowawcze (Rodzina 800+) — дзяржаўная праграма падтрымкі сем'яў з дзецьмі. 800 zł у месяц на дзіця ва ўзросце 0–18 гадоў. Рэгулюецца ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Адміністратар — ZUS.

Умовы для замежнікаў (на 2026 г.):

— легальнае пражыванне ў Польшчы з правам на працу (Karta pobytu з adnotacją «dostęp do rynku pracy», karta stałego pobytu, status uchodźcy, ochrona uzupełniająca, członek rodziny obywatela RP, уладальнік Karty Polaka);

— з 1 чэрвеня 2026 г. — для грамадзян трэціх краін (па-за ЕС, ЕЭЗ, Вялікабрытаніяй) прымяняецца дадатковая ўмова — aktywność zawodowa на тэрыторыі РП у месяцы, які папярэднічае месяцу, за які налічваецца świadczenie. Гэта азначае: праца па umowie o pracę, zlecenie, działalność gospodarcza альбо прыраўнаваныя формы;

— выключэнне з умовы aktywności zawodowej: калі дзіця — грамадзянін РП, альбо бацька/маці трапляе ў іншыя вызначаныя ustawą катэгорыі.

Падача wniosku. Толькі анлайн праз PUE ZUS (Платформа Электронных Паслуг ZUS), прыкладанне mZUS альбо праз bankowość elektroniczną. Падача на паперы не прадугледжана.

Падрабязна — ZUS · zmiany w świadczeniu wychowawczym і gov.pl · Ministerstwo Rodziny.

Becikowe (jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka) — каля 1 000 zł аднаразова пры нараджэнні дзіцяці, пры ўмове даходу ніжэй парога.

Kosiniakowe (świadczenie rodzicielskie) — для непрацуючых маці, 1 000 zł у месяц на працягу 52 тыдняў пасля нараджэння дзіцяці.

Zasiłek rodzinny — дапамога на дзіця для сем'яў з даходам ніжэй парога. Памер — некалькі дзясяткаў – каля 200 zł у месяц, у залежнасці ад узросту дзіцяці.

Świadczenia opiekuńcze — для асоб, якія даглядаюць інвалідаў альбо хворых сваякоў.

Большасць świadczeń адмініструецца праз MOPS / GOPS альбо ZUS (для 800+). Каталог — на gov.pl · świadczenia rodzinne.

— Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (шлюб, развод, бацькоўства).

— Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (USC, transkrypcja).

— Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim.

— Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (członek rodziny, łączenie rodzin — Dział V Rozdział 8).

— Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (obowiązek szkolny, oddziały przygotowawcze).

— Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (świadczenie 800+).

— Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

— Dyrektywa 2003/86/WE (łączenie rodzin).

Поўныя тэксты — на ISAP. Карта прававых крыніц — у тэме Прававыя крыніцы.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Старонка — каркас для арыентацыі, не прымяненне да канкрэтнай справы. Для індывідуальнай дапамогі — гл. Арганізацыі дапамогі.

← Усе тэмы па Польшчы